วันอาทิตย์, กันยายน 26

3.3 มารู้จักประเภทของแหล่งสารสนเทศ

มารู้จักประเภทของแหล่งสารสนเทศ แหล่งสารสนเทศแบ่งออกเป็น 5 ประเภท ดังนี้ 1. แหล่งสารสนเทศบุคคล เป็นแหล่งสารสนเทศที่มีอยู่ในตัวบุคคล ที่เป็นผู้รู้สารสนเทศ โดยเกิดจากการประมวลความคิด ความรู้และประสบการณ์ของ
แต่ละบุคคล แหล่งสารสนเทศที่สำคัญ เช่น ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำชุมชน ผู้เชี่ยวชาญ นักวิชาการ นักวิชาชีพในสาขาต่างๆ เป็นต้น
การเข้าถึงสารสนเทศบุคคล อาจต้องใช้วิธีการติดต่อสอบถาม ขอความรู้ คำแนะนำ เพื่อให้ได้สารสนเทศที่ต้องการจากบุคคลนั้นโดยตรง 2. แหล่งสารสนเทศสถาบัน เป็นแหล่งสารสนเทศที่จัดอยู่ในกลุ่มสถาบัน องค์กรต่าง ๆ ซึ่งอาจเป็นของรัฐบาล รัฐวิสาหกิจ เอกชน สมาคม หรือองค์การระหว่างประเทศ โดยมีหน้าที่พื้นฐานคือ รวบรวมจัดการและให้บริการสารสนเทศ ตามวัตถุประสงค์ของสถาบันนั้นๆ มีหลากหลายรูปแบบเรียกชื่อต่างกันออกไป เช่น ห้องสมุด หรือหอสมุด หอจดหมายเหตุ ศูนย์สารสนเทศ เป็นต้น
ตัวอย่างของแหล่งสารสนเทศสถาบันในรูปแบบต่างๆ มีดังนี้ ห้องสมุด (Library) คือสถานที่รวบรวมทรัพยากรสารสนเทศ ที่หลากหลายสาขาวิชา อยู่ในรูปของสื่อตีพิมพ์ สื่อไม่ตีพิมพ์ รวมทั้งฐานข้อมูลคอมพิวเตอร์ โดยมีบรรณารักษ์ เป็นผู้บริหารและรับผิดชอบการดำเนินงาน ได้แก่ หอสมุดแห่งชาติ ห้องสมุดประชาชน ห้องสมุดโรงเรียน ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา และห้องสมุดเฉพาะเป็นต้น
ห้องสมุดโดยทั่วไปมีวัตถุประสงค์ที่สำคัญ 5 ประการคือ 1) เพื่อการศึกษา 2) เพื่อข่าวสารความรู้ 3) เพื่อค้นคว้าวิจัย 4) เพื่อความจรรโลงใจ 5) เพื่อนันทนาการ งานบริการของห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาส่วนใหญ่จัดให้บริการ ดังนี้ 1. บริการให้ยืมและรับคืน เป็นบริการที่เปิดโอกาสให้ผู้ใช้ บริการยืมทรัพยากร ประเภทตีพิมพ์และประเภทไม่ตีพิมพ์ ออกไปศึกษาค้นคว้านอกห้องสมุดได้ 2. บริการหนังสือสำรอง เป็นการให้ยืมอีกประเภทหนึ่ง
แต่มีการกำหนดระยะเวลาในการคืนสั้นกว่าปกติ 3. บริการตอบคำถามและช่วยค้นคว้า หรือบริการสารสนเทศ ให้ความช่วยเหลือและแนะนำ แก่ผู้ใช้ในห้องสมุดด้านต่างๆ เช่น การแนะนำห้องสมุด วิธีการใช้ห้องสมุด วิธีการค้นหาสืบค้นฐานข้อมูล และการเขียนบรรณานุกรม เอกสารอ้างอิงเป็นต้น
4. บริการสืบค้นสารสนเทศ เป็นบริการที่ช่วยให้ผู้ใช้ สามารถ เข้าถึงสารสนเทศที่มีอยู่ในห้องสมุดนั้น และห้องสมุดอื่นๆ ตลอดจนแหล่งสารสนเทศต่างๆ ได้สะดวกและรวดเร็วยิ่งขึ้น บริการสืบค้นแบ่งเป็น 3 ประเภทคือ 1) บริการสืบค้นฐานข้อมูลรายการบรรณานุกรมออนไลน์ 2) บริการสืบค้นฐานข้อมูล ซีดี-รอม 3) บริการสืบค้นฐานข้อมูลออนไลน์ ผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ซึ่งผู้ใช้สามารถสืบค้นข้อมูลจากแหล่งข้อมูลต่างๆ ที่เชื่อมโยงกันอยู่ทั่วโลก 5. บริการยืมระหว่างห้องสมุด เป็นบริการที่เกิดขึ้นจากความร่วมมือของห้องสมุดต่างๆ เพื่อเปิดโอกาสให้
แต่ละห้องสมุด สามารถยืมทรัพยากรสารสนเทศซึ่งกันและกันได้ และจัดส่งคืนตามกำหนดเวลาที่วางไว้ร่วมกัน โดยผู้ใช้บริการต้องเสียค่าใช้จ่ายตามที่ห้องสมุดกำหนด 6. บริการโสตทัศนวัสดุ เป็นบริการให้ยืมทรัพยากรสารสนเทศประเภทไม่ตีพิมพ์ ได้แก่ วีดีทัศน์ เทปเสียง ฟิล์มสตริป แผนที่ รูปภาพ สไลด์ วัสดุย่อส่วน ภาพโปร่งใส เป็นต้น
7. บริการข่าวสารที่ทันสมัย เป็นบริการที่ช่วยให้ผู้ใช้ห้องสมุด ได้ทราบข้อเท็จจริงข่าวสาร ความก้าวหน้าใหม่ๆ ในสาขาที่เกี่ยวข้องอย่างรวดเร็วด้วยวิธีการต่าง ๆ เช่น ถ่ายสำเนา หน้าสารบัญวารสาร แจ้งรายการสิ่งพิมพ์ใหม่ หมุนเวียนวารสารใหม่ให้กับผู้ใช้ ออกสิ่งพิมพ์เพื่อเสนอข่าว และความเคลื่อนไหวของห้องสมุดเป็นต้น
8. บริการรวบรวมบรรณานุกรม เป็นบริการจัดรายชื่อหนังสือ สิ่งพิมพ์ หรือวัสดุการอ่านต่างๆ เพื่อใช้ค้นคว้า ในหัวข้อใดหัวข้อหนึ่ง ที่ผู้ใช้ในห้องสมุด ขอให้บรรณารักษ์รวบรวมให้ โดยห้องสมุด
แต่ละแห่ง กำหนดคุณสมบัติผู้มีสิทธิ์ในการใช้บริการนี้แตกต่างกัน 9. บริการถ่ายสำเนาเอกสาร เป็นบริการที่ช่วยให้ผู้ใช้ไม่ต้องเสียเวลาในการคัดลอกข้อความ จากสิ่งพิมพ์ต่างๆ ในห้องสมุด โดยผู้ใช้ต้องเสียค่าบริการตามกำหนด 10. บริการอื่นๆ เป็นบริการที่ห้องสมุดจัดขึ้นเพื่อส่งเสริมการใช้ห้องสมุด หรือบริการความรู้แก่ชุมชน เช่น การจัดนิทรรศการ การบรรยายพิเศษ เป็นต้น
2.2 หอจดหมายเหตุ (Archives) เป็นหน่วยงานที่เก็บรักษาจดหมายเหตุ ได้แก่ เอกสารทางราชการและเอกสารทางประวัติศาสตร์ เพื่อเก็บหลักฐานสำหรับการศึกษาค้นคว้า วิจัย และมรดกทางวัฒนธรรม หน่วยงานจดหมายเหตุที่สำคัญของประเทศไทย คือ หอจดหมายเหตุแห่งชาติ หอจดหมายเหตุศูนย์บรรณสาร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี 2.3 ศูนย์สารสนเทศ (Information Centers) เป็นสถาบันบริการสารสนเทศ เฉพาะสาขาวิชา มีชื่อเรียกแตกต่างกัน เช่น ศูนย์สารนิเทศ ศูนย์เอกสาร ศูนย์บริการเอกสาร ศูนย์ข้อมูล ศูนย์ข่าวสาร ศูนย์วิเคราะห์สารสนเทศ ศูนย์แหล่งสารสนเทศ เป็นต้น
จุดมุ่งหมายเพื่อบริการสารสนเทศเฉพาะสาขาวิชา เช่น ศูนย์สารสนเทศทางการเกษตรแห่งชาติ ศูนย์เอกสารประเทศไทย และศูนย์สารนิเทศอีสานสิรินธร 3. แหล่งสารสนเทศสื่อมวลชน เป็นแหล่งสารสนเทศที่มุ่งเผยแพร่สารสนเทศ ข่าวสาร เหตุการณ์ ต่อมวลชน ส่วนใหญ่เน้นที่ความทันสมัย ทันต่อเหตุการณ์ ใช้การถ่ายทอดสารสนเทศ ออกไปในรูปของการกระจายเสียง ภาพ และตัวอักษร โดยผ่านสื่อประเภท โทรทัศน์ วิทยุ และหนังสือพิมพ์ 4. แหล่งสารสนเทศบนอินเทอร์เน็ต เป็นแหล่งสารสนเทศที่ปรากฏอยู่บนเครือข่ายอินเทอร์เน็ต เช่น เว็บสถาบันการศึกษา เว็บไซต์ธุรกิจ เว็บไซต์หน่วยราชการ เว็บไซต์องค์กรระหว่างประเทศ เว็บของสมาคมวิชาชีพ อินเทอร์เน็ตจะทำหน้าที่เป็นเหมือนห้องสมุดขนาดยักษ์ ที่มีสารสนเทศในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์มากมาย และเป็นทางด่วนที่นำไปยังแหล่งข้อมูลต่างๆ ที่ต้องการได้ในระยะเวลาที่รวดเร็ว และประหยัดค่าใช้จ่ายในการได้มาซึ่งข้อมูล สามารถติดตามความเคลื่อนไหวในเรื่องที่สนใจได้ตลอดเวลา ถือเป็นแหล่งสารสนเทศที่ได้รับความนิยมสูงสุดในปัจจุบัน 5. แหล่งสารสนเทศสถานที่ แหล่งสารสนเทศสถานที่ ได้แก่ โบราณสถาน อนุสาวรีย์ อุทยานแห่งชาติ รวมถึงสถานจำลองต่างๆ เช่น ปราสาทหินพิมาย เมืองโบราณ อนุสาวรีย์ท้าวสุรนารี อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ เป็นต้น
แหล่งสารสนเทศประเภทนี้ ล้วนเป็นแหล่งที่มีคุณค่าต่อการศึกษาค้นคว้า เป็นแหล่งที่เข้าถึงได้ง่าย ส่วนข้อจำกัดของแหล่งสารสนเทศประเภทนี้คือ สถานที่บางแห่งอยู่ไกล การเดินทางอาจต้องใช้เวลาและค่าใช้จ่ายเป็นจำนวนมาก

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *